anima humana logo stowarzyszenie anima humana opp poczta anima humana
Wybierz język... flaga polska flaga niemiecka

renata czernecki zdjecie Autor: Renata Czernecki - absolwentka Wydziału Pedagogiki i Psychologii Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach.

EDUKACJA EKOLOGICZNA

Ekologia jest stosunkowo młodą dziedziną naukową, ale najprawdopodobniej najstarszą wiedzą, jaką człowiek musiał posiąść. Swoje początki ekologia ma w zaraniach cywilizacji europejskiej. Hipokrates, czy Arystoteles w swoich dziełach wskazywali na zależność człowieka ze środowiskiem i to właśnie z ich języka powstanie nazwa nauki. Prekursorem myślenia w kategoriach ekologicznych był św. Franciszek z Asyżu – patron ekologów, który w średniowieczu udzielał rad drwalom, w jaki sposób ścinać drzewa, ogrodnikom doradzał, które trawy wycinać, które pozostawić.

Ekologia, jako samoświadoma i niezależna dziedzina zaczęła wyłaniać się pod koniec XIX w. Nazwa ekologia wywodzi się z greckiego słowa "oikos", które oznacza dom, gospodarstwo oraz gospodarowanie. Amerykański ekolog Eugene Odum stwierdził, że ekologia odnosi się do całego środowiska, w którym żyjemy, zatem stanowi ona jedność człowieka ze środowiskiem. Ekologia zajmuje się:

  • ekologią człowieka jako wpływu uprzemysłowienia i urbanizacji
  • ochroną środowiska, jako praktyczna działalność skierowana na potrzeby człowieka, uwzględniając zasady ekologii
  • myśleniem ekologicznym,
  • filozofią ekologiczną,
  • ekologią kulturową, która obejmuje system norm, wartości, wiedzy, wierzeń, sentymentów i zasad etycznych.
Używanie terminu "ekologia" staje się nadużyciem wówczas, gdy mówimy o:
  • skażeniach lub dewastacji środowiska,
  • działaniach cząstkowych lub pozornych, którymi jednostka chce zastąpić prawdziwe zachowania ekologiczne np. palenie papierosów, a następnie jedzenie "ekologicznej" żywności w celu oczyszczenia organizmu.
Motywacje do ochrony środowiska czerpane są również z zasad wiary. Analizując największe religie pod kątem najcenniejszych wartości pozytywnych relacji człowieka z przyrodą przytoczyć można:
  • Hinduizm, który traktuje na równi wszystkie istoty, a obecność Boga Wszechmocnego widzi we wszystkim, co żywe,
  • Buddyzm najwięcej miejsca poświęca równości wszystkiego, co żyje. Rozwija trzy podstawowe cnoty:
    • majtri – uczucie przyjaźni do wszystkich stworzeń,
    • ahinsa – nieszkodzenie nikomu,
    • kasuna – miłosierdzie
  • Dżinizm religia bez Boga, głosząca, że świat zaludniają śmiertelne bóstwa. W tej religii dusze posiadają wszyscy i niezbędne jest poszanowanie każdego życia,
  • Sintoizm religia i styl życia, w której ludzie, zwierzęta, rośliny, lądy, oceany, planety są synami bóstwa i dlatego powinni żyć w harmonii z przyrodą,
  • Uniwersalizm to harmonia między niebem, ziemią i ludźmi,
  • w wierzeniach plemion Indian obu Ameryk rośliny i zwierzęta obdarzają osobowością i trudno ocenić, czy człowiek jest tym istotom równy, czy podporządkowany,
  • Chrześcijaństwo, gdzie wg ks. Jana Grzesicy, który przypomina tekst ze starszej tradycji biblijnej, zwany tekstem Jahwisty "Jahwe Bóg wziął zatem człowieka i umieścił go w ogrodzie Eden, aby uprawiał go i doglądał". Człowiek jest zatem nie władcą, a troskliwym gospodarzem i ogrodnikiem dzieł Boga. Religia chrześcijańska stawia przed wiernymi dużą odpowiedzialność wobec przyrody. W tekstach chrześcijańskich w wielu miejscach znajdujemy przykłady zadumy nad pięknem przyrody i troską o najmniejsze stworzenia. Dlaczego zatem tak popularne stały się słowa "czyńcie sobie Ziemię poddaną", które zostały wyjęte z kontekstu i wylansowane jako obowiązujące i usprawiedliwia barbarzyństwo człowieka w stosunku do naszych mniejszych braci. Wielu teologów chrześcijańskich nawołuje do autentycznej chrześcijańskiej prawdy, która za nauką św. Franciszka – największego ekologa – wskazuje, że nie tylko my jesteśmy wartością przyrody i czerpane przez nas korzyści, ale wszystko co żywe. Całe dzieło Boże stanowi odbicie Piękna Bożego. Papież Jan Paweł II w jedne ze swoich homilii przypomniał konieczność szacunku dla Stwórcy i podziwu dla Jego Dzieła. Odwoływał się głównie do przykazania siódmego "Nie kradnij" , nie przywłaszczaj sobie tego, co należy do całej ludzkości, do następnych pokoleń, do Twoich dzieci. Nie wolno nam przywłaszczać i zagrabiać dóbr materialnych, ale również pozbawiać przyszłe pokolenia radości z piękna świata.

    Struktury społeczne w której żyje człowiek, jego wychowanie i środowisko są elementami kształtujacymi jego godność, która umożliwia mu wznoszenie się ponad wszelki porządek, dążyć do prawdy i dobra. Cywilizacja wyzwala w człowieku sztuczne potrzeby i cechy, będące przyczyną frustracji jednostki i niebezpieczną eksploatacją wynikającą z zaspokajania tych potrzeb.

    "Ekozofia" kierunek w filozofii wprowadzony przez Neasa nawołujący do "humanizmu ekologicznego". Według tej filozofii wyzwaniem dzisiejszego dnia jest zaprzestanie niszczenia Planety. Neass proponuje, abyśmy tak jak poświęcamy się dla dobra i rozwoju swojej rodziny, tak potraktowali Planetę Ziemię. Proponuje identyfikację z wszystkimi formami życia i z Gają (Ziemią).

    Przedmiotem ekologii jest wiele dziedzin, które mają bezpośredni lub pośredni wpływ na środowisko. Ekologia w szczególności zajmuje się :

    • klimatem i zmianami klimatycznymi spowodowanymi spalaniem przeróżnych paliw, śmieci,wylesianiem, wzrostem intensywności gnicia odpadów z hodowli i rolnictwa, przemysłem, transportem,
    • kwaśnymi deszczami, czyli zanieczyszczeniami związkami azotu pochodzącymi ze spalin samochodów, nawozów sztucznych. Powstają one w wyniku łączenia się tlenków z wodą, które w ten sposób dostają się do wód i gleby, płuc ludzi i zwierząt. Kwaśne deszcze zaburzają rozmnażanie, uszkadzają liście i igły oraz korzenie drzew, co powoduje ich obumieranie. W zakwaszonych wodach jezior giną całe gatunki ryb, a wzrasta liczebność niektórych gatunków owadów, które były ich pożywieniem. Zakwaszone gleby zwiększają zawartość aluminium, a tracą substancje takie jak potas, wapń, magnez, obniża się pH gleby,
    • lasami, sposobem wyrębu lasu, zalesiania, składem gatunkowym i brakami w pielęgnacji. Las bardzo często sprowadzany jest do roli produkcji drzewa i zapomina się często o tym, że łagodzi klimat, osłania przed wiatrami, sprowadza ożywcze deszcze, zatrzymuje wodę w glebie, zapewnia odpowiednią wilgotność powietrza, jest miejscem schronienia i pożywienia wielu gatunków zwierząt,
    • rolnictwem i jego zbytnią chemizację, złym gospodarowaniem powierzchnią gleby, która doprowadza do erozji i pustynnienia, używaniem coraz większych ilości środków chemicznych do konserwowania i ochrony zbiorów przed szkodnikami, co w konsekwencji prowadzi m.in. do zanieczyszczeń rzek i Bałtyku oraz skażeniem środowiska pestycydami doprowadzając do zatruć i zachorowań na raka,
    • łowiectwem jako formą regulacji liczebności wielu gatunków, regulacji etycznych oraz kontrowersji w określaniu myślistwa jako "sportu",
    • podróżami i ich konsekwencjami, które oprócz siły pociągowej, mięśni zwierząt, siły wiatru, w każdy inny sposób wymaga energii z paliw kopalnych lub energii jądrowej, co przyczynia się w mniejszym lub większym stopniu do zanieczyszczenia i zmian środowiska,
    • powstawaniem śmieci i edukacją, w jaki sposób ich nie produkować, łatwym dostępem do pojemników na śmieci, ponownym wykorzystywaniem materiału, czyli recyklingiem, powtórnym używaniem rzeczy, powstawaniem sklepów z używaną odzieżą, rekultywacją odpadów kopalnianych, postępowaniem z substancjami wysokotoksycznymi groźnymi dla zwierząt i ludzi tj. baterie, zużyte akumulatory, żarówki, oleje itp.,
    • białym bogactwem, czyli wodą, a konkretnie stanem wód w Polsce, gospodarką wód, systemem oczyszczania wód, programami ochrony Bałtyku, odpowiednimi przepisami korzystania z systemu wodociągowego, oczyszczalniami ścieków,
    • zagrożeniem warstwy ozonowej spowodowane emisją freonów i halonów. Warstwa ozonowa zatrzymuje nadmiar promieniowania ultrafioletowego i pełni funkcję atmosferycznego termoregulatora. Nadmiar promieni UV powoduje osłabienie odporności na zarażenia chorobami wirusowymi i pasożytniczymi oraz zachorowalność na raka,
    • odnawialnymi źródłami energii, czyli energią promieniowania słonecznego, energią wiatru, która jednak zaburza urodę krajobrazu, energią geotermalna, energią spiętrzonej spadającej wody płynącej do morza. Główny problem korzystania z energii odnawialnej to systemy magazynowania energii,
    • zdrowiem, a konkretnie zanieczyszczeniami środowiska naturalnego, które stwarzają duże niebezpieczeństwo dla układu immunologicznego człowieka, atestacją żywności, dietami, promocją ekologicznej chemii domowej, chemizacją organizmu polegająca na nieograniczonej dostępności leków syntetycznych,
    • szeroko pojętą świadomością społeczną.
    Bardzo ważnym czynnikiem jest polityka, ale nie wystarczą odpowiednie zmiany w prawie jednego państwa. Działania ekologiczne muszą odbywać się globalnie, ponieważ zniszczenia są globalne, dlatego bez ustaleń wspólnej polityki międzynarodowej niewiele można zdziałać.

    Najistotniejszym elementem jest sprawna edukacja świadomości ekologicznej dorosłych, młodzieży i dzieci. Należy rozbudzać w ludziach odpowiednie postawy moralne i miłość do Ojczyzny, o którą należy dbać jak o coś najważniejszego, coś co daje nam namiastkę wolności. Największy grzech ekologiczny popełniany jest poprzez grzech nieświadomości. Zatem należy odkrywać tajemnice przyrody, aby zdobyte wiadomości i wnioski wyciągnięte z obserwacji wykorzystać do planów naprawczych zniszczonych ekosystemów.

    Opracowanie:
    A.Kalinowska: "Ekologia-wybór przyszłości"
    M.Białasik, A. Piatek: "Ekologia i ochrona środowiska w nauczaniu fizyki w liceum handlowym i średniej szkole kupieckiej"

    Jeśli potrzebujesz dodatkowych informacji lub wsparcia


    Chcesz aby Nasza działalność dalej się rozwijała?
    dotacja anima humana
Strona główna   Aktualności   Kontakt   Kopiowanie całości lub fragmentów bez zgody autora zabronione. monitoring pozycji admin Czernecki Dariusz Google