anima humana logo stowarzyszenie anima humana opp poczta anima humana
Wybierz język... flaga polska flaga niemiecka

sandra kania zdjecie Autor: Sandra Kania - studentka Pielęgniarstwa na Śląskim Uniwersytecie Medycznym w Katowicach.

CHOROBA PARKINSONA

Parkinson

Choroba Parkinsona to choroba zwyrodnieniowa układu nerwowego, w której dochodzi do zaniku neuronów dopaminergicznych (dopamina to substancja, która ułatwia komunikowanie się odpowiadającym za kontrolę ruchu komórkom mózgu). Obejmuje struktury, które sprawują kontrolę nad postawą ciała, napięciem mięśni oraz ruchów automatycznych, czyli tych, które wykonujemy nie myśląc o nich i nie wkładając w nie znacznego wysiłku. Choroba Parkinsona występuje u około 6,3 miliona osób na całym świecie. Objawy choroby pojawiają się dopiero gdy zanikowi ulegnie około 70% tych neuronów.
Wyróżniamy parkinsonizm pierwotny (o niejasnej przyczynie wystąpienia), wtórny (o jasnej przyczynie). Jednak u seniorów najczęściej spotykamy parkinsonizm polekowy oraz naczyniopochodny.

Etiologia

Parkinson-wygląd Czynniki, które determinują rozwój choroby to przede wszystkim wiek – znacznie częściej dotyka seniorów, choć może zdarzyć się już w wieku młodym. Następnie płeć – mężczyźni znaczenie częściej są narażeni na wystąpienie choroby, zachorowanie może wystąpić również u kobiet po menopauzie. Czynniki środowiskowe, głównie kontakt z pestycydami – stała ekspozycja zwiększa ryzyko zachorowania nawet o 60%. Czynniki genetyczne – jednak obecnie uważa się, iż mają znikomy wpływ na rozwój choroby.

Objawy

Typowe objawy czyli tzw. klasyczna triada objawów:
  • Drżenie spoczynkowe na początku widoczne jest drżenie jednej kończyny, brody, języka lub wargi
  • Sztywność mięśni czyli opór stawiany przez mięśnie
  • Bradykinezja czyli spowolnienie ruchowe.
Inne częste objawy to: osłabienie węchu i smaku, częste upadki, wrażliwość na zmianę temperatury otoczenia, ślinotok, zaburzenia połykania, zaparcia, zaburzenia w oddawaniu moczu, zespół depresyjny, omamy słuchowe, wzrokowe, bezsenność.

Rozpoznanie

Parkinson-wygląd Rozpoznanie choroby Parkinsona powinno być postawione przez neurologa. Opiera się na podstawie wywiadu klinicznego, wykonywana jest tomografia komputerowa, rezonans magnetyczny (badania te różnicują możliwość wystąpienia innych chorób dających zbliżony obraz kliniczny np. guzy mózgu, wodogłowie). Jednak nie pozwalają one stwierdzić zmian które potwierdzą chorobę. Badania, które wykonywane są w Polsce niestandardowo, choć jednoznacznie wykrywają chorobę to pozytonowa tomografia emisyjna (PET) pozwala na uwidocznienie zmniejszonego stężenia dopaminy w komórkach mózgu oraz badanie SPECT (tomografia emisyjna pojedynczego fotonu z radioizotopowym znacznikiem Datscan).
Charakterystyczny wygląd:
  • postawa pochylona do przodu
  • chód małymi krokami
  • szuranie nogami

Leczenie

Pacjentów z chorobą Parkinsona leczy się objawowo, jedynie w parkinsonizmie polekowym może nastąpić poprawa po odstawieniu leku, który wywołał chorobę (leczenie przyczynowe). W leczeniu objawowym stosuje się leki z grupy leków dopaminergicznych, antycholinergicznych. Leczenie farmakologiczne stosuje się do końca życia seniora. Oprócz leczenia farmakologicznego ważnym elementem jest wsparcie psychiczne chorego oraz jego rodziny, terapia zajęciowa, rehabilitacja (np. ćwiczenia twarzy które obejmują m.in. marszczenie czoła, szerokie otwieranie i zamykanie ust, otwieranie i zamykanie oczu, przemieszczanie podbródka w prawo i w lewo, kręcenie nosem). Niekiedy stosuje się dietę ograniczającą spożycie białka. Pacjenci z chorobą Parkinsona poddawani są czasem zabiegom neurochirurgicznym.

Problemy pielęgnacyjne

zaburzenia ze strony układu krążenia

Przede wszystkim wskazane jest wykonanie diagnostyki sercowo-naczyniowej – niskie ciśnienie tętnicze, rozpoznaje się najczęściej u chorych na chorobę Parkinsona. Wskazane jest uzupełnienie płynów, dosalanie posiłków (przy braku współistniejących schorzeń, które wykluczają stosowanie soli!) i podobnie jak w zaparciach – ćwiczenia fizyczne. Jeśli senior leży w łóżku warto zadbać o wyższe ułożenie głowy. Czasem stosuje się pończochy uciskające (przeciwżylakowe). Przy braku poprawy zastosowanie ma leczenie farmakologiczne.

nietrzymanie moczu

U mężczyzn jak i u kobiet wskazana jest konsultacja urologiczna (kobiet dodatkowo ginekologiczna). Po wykluczeniu innych chorób, w zaburzeniach oddawania moczu poprawę może przynieść zmniejszenie ilości przyjmowanych płynów wieczorem oraz w zależności od wyników badań – leczenie farmakologiczne. Jeśli zachodzi potrzeba należy zastosować pieluchomajtki. Przestrzegać skrupulatnej higieny okolic moczowo-płciowych aby uniknąć podrażnień i zakażeń tych okolic! Zdarza się potrzeba założenia cewnika moczowego na stałe, w tym przypadku również bardzo ważna jest pielęgnacja.

zaburzenia równowagi

Parkinson Należy wyeliminować wszystkie czynniki utrudniające poruszanie się chorego (np. dywaniki, wysokie progi). W zależności od stadium rozwoju choroby zakupić balkonik ortopedyczny lub inny sprzęt ułatwiający poruszanie się. Towarzyszenie choremu podczas dłuższych spacerów. Zapewnienie odpowiednio dopasowanego obuwia, najlepiej antypoślizgowego. Zamontowanie barierki ochronnej przy łóżku seniora zapobiegającej wypadnieciu z łóżka. Przymocowanie uchwytów w toalecie, których chory będzie się mógł podtrzymać, w wannie i pod prysznicem umieścić maty antypoślizgowe.

trudności w połykaniu spowodowane sztywnością mięśni twarzy i gardła

Należy podawać pokarm małymi porcjami, a przy znaczych zaburzeniach połykania – w postaci musów (należy pamiętać, że trudne do połkniecia są zarówno pokarmy stałe jak i ciekłe). W celu ułatwienia przejścia kęsa pokarmowego z jamy ustnej do przełyku można lekko przygniąć głowę seniora w stronę klatki piersiowej.

ślinotok

czyli nadmierny wyciek śliny z jamy ustnej jako konsekwencja zaburzeń połykania. Niezwykle pomocne jest ssanie landrynek, które wymuszają połykanie śliny. Na zlecenie stosuje się leki antycholinergiczne (w tym plastry ze skopolaminą) lub iniekcje toksyny botulinowej do ślinianek.

zaparcia

Jeśli brak jest przeciwwskazań należy stosować dietę bogatobiałkową (zawierającą warzywa i owoce, otręby pszenne). Należy zwiększyć ilość przyjmowanych płynów oraz w miarę możliwości seniora – aktywność fizyczną.

We wszystkich powyższych problemach należy zapewnić wsparcie psychiczne seniorowi! Należy zachęcać seniora do samodzielnego wykonywania jak największej liczby czynności.

Opracowanie na podstawie:
„Geriatria i pielęgniarstwo geriatryczne” prof. dr hab. n. med. Katarzyna Wieczorowska-Tobis, dr n. biol., mgr piel. Dorota Talarska
„Choroba Parkinsona najczęstsze pytania i najtrudniejsze zagadnienia” Anna Potulska-Chromik, Izabela Stefaniak
artykuł pt. „Choroba Parkinsona” Barbara Pope-Bartecka pielęgniarka Wojewódzkiego Szpitala Specjalistycznego nr 3 w Rybniku

Jeśli potrzebujesz dodatkowych informacji lub wsparcia


Chcesz aby Nasza działalność dalej się rozwijała?
dotacja anima humana
Strona główna   Aktualności   Kontakt   Kopiowanie całości lub fragmentów bez zgody autora zabronione. monitoring pozycji admin Czernecki Dariusz Google