anima humana logo stowarzyszenie anima humana opp poczta anima humana
Wybierz język... flaga polska flaga niemiecka

darek czernecki zdjecie

POSTAWY RODZICIELSKIE

wykres badania postaw rodzicielskich Obok wielu potrzeb dziecka, jakie powinna zaspokajać rodzina, istnieje potrzeba wzoru. Przejawia się ona najwyraźniej w okresie, gdy dziecko naśladuje czynności i zachowania osób z najbliższego otoczenia – dzieciństwo i dojrzewanie. Pierwszych wzorów osobowych dostarczają dziecku rodzice i jedynie przy prawidłowych postawach rodzicielskich możliwe jest oczekiwanie niezaburzonego rozwoju młodego człowieka.
Postawa rodzicielska bywa rozumiana w literaturze jako "tendencja do zachowania się rodzica w stosunku do dziecka w pewien specyficzny sposób". Każda postawa zawiera w sobie trzy składniki (rys.1):

  • myślowy – co wiem na dany temat,
  • uczuciowy – jaki mam do tematu stosunek emocjonalny,
  • działania – co jestem dla tematu w stanie zrobić.
Badając postawę w trzech obszarach możemy uzyskać na każdym z nich maksymalnie 100 punktów. I tak w przypadku:
  • wiedzy – 0 – niewiedza; 100 – pełna wiedza w zakresie m.in. potrzeb rozwojowych dziecka
  • uczuć – 0 – niechęć, nienawiść do dziecka; 100 – pełna akceptacja dziecka
  • działania – 0 – brak działań; 100 – pełne poświęcenie w działaniach na rzecz dziecka
W literaturze przedmiotu spotkamy różne typologie postaw rodzicielskich. Za M. Ziemską prezentuję następujący pogląd oparty na badaniach klinicznych.
Prawidłowy kontakt z dzieckiem kształtuje się dzięki uczuciowemu zrównoważeniu rodziców i taki wpis powinien być w centrum rysunku nr 2– prawidłowej postawie rodzicielskiej. Charakteryzuje się ona: typologia postaw
  • Akceptacją dziecka – przyjęcie go takim jakie jest, lubienie go z jego ograniczeniami i trudnościami. Kontakt z dzieckiem daje rodzicom radość i przyjemność, które to uczucia nie są przed dzieckiem ukrywane
  • Współdziałaniem z dzieckiem – rodzice są aktywni w nawiązywaniu i podtrzymywaniu wzajemnych kontaktów i działań. Rodziców cechuje gotowość wyjaśniania pojawiających się problemów dziecka oraz rozszerzania swojej wiedzy na jego temat. Rodzice znajdują przyjemność we wspólnych z dzieckiem działaniach i wymianie myśli.
  • Rozumną swobodą – rodzice dają dziecku swobodę dostosowaną do jego wieku rozwojowego. Rodzice znają swoje dziecko i darzą je zaufaniem. Pomimo dawanej swobody rodzice potrafią utrzymać autorytet i kierować dzieckiem w odpowiedni sposób. Przedstawiają dziecku realny świat, z jego zagrożeniami i przyjemnościami, w zrównoważonych proporcjach. Ich niepokój nie przekracza pewnych ram zainteresowania o dobry stan zdrowia dziecka
  • Roztropnymi wymaganiami – rodzice dostosowują swoje wymagania do fazy rozwojowej dziecka. Pozwalają na odpowiedzialność dziecka za jego własne działania. Szanują jego odrębność i indywidualność. Kierują dzieckiem stosując wyjaśnianie, tłumaczenie, a nie narzucanie swojej woli. Stosują dyscyplinę opartą na znajomości dziecka i poszanowaniu jego i własnej godności.

Niewłaściwe postawy rodzicielskie znajdują się w wierzchołkach kwadratu.

CHARAKTERYSTYKA:

POSTAWA UNIKAJĄCA – przy nadmiernym dystansie uczuciowym i uległości rodzica:


postawa unikajaca Zachowanie rodziców:
  • ubogi stosunek uczuciowy miedzy rodzicem a dzieckiem, obojętność uczuciowa – obcowanie z dzieckiem nie sprawia przyjemności i bywa odczuwane jako trudne
  • kontakt z dzieckiem "luźny", pozornie dobry, może być maskowany "obdarowywaniem prezentami",
  • panuje nadmienia swoboda, liberalizm, brak angażowania dziecka w zajęcia domowe
  • ukryta lub jawna beztroska o dziecko aż do braku odpowiedzialności,
  • ignorowanie potrzeb dziecka – emocjonalnych, materialnych
  • unikanie i ograniczanie kontaktu z dzieckiem do minimum
  • w krańcowym przypadku – porzucenie dziecka
Zachowanie dziecka:
  • niezdolność do nawiązywania trwałych więzi uczuciowych
  • zmienność planów, brak wytrwałości w dążeniu do celu
  • skłonność do zawyżonej samooceny
  • może przejawiać objawy niedostosowania społecznego
  • możliwość występowania psychopatii

POSTAWA ODTRĄCAJĄCA – przy nadmiernym dystansie uczuciowym i dominacji rodzica:

postawa odtrącająca Zachowanie rodziców:
  • rodzice nie lubią dziecka, żywią wobec niego uczucia rozczarowania i urazy
  • rodzice nie okazują dziecku pozytywnych uczuć lecz demonstrują dezaprobatę i otwartą krytykę
  • kierują dzieckiem przy użyciu "dokręcania śruby"
  • surowe kary, zastraszanie i brutalne postępowanie z dzieckiem
  • w krańcowym przypadku – poszukiwanie zakładu , który przejmie opiekę nad dzieckiem i pozwoli rodzicom np.: realizować karierę zawodową
Zachowanie dziecka:
  • przejawy niedostosowania społecznego: kradzieże, kłamstwa, agresja, nieposłuszeństwo
  • zahamowanie rozwoju uczuć wyższych
  • przy nagłym odtrąceniu ze strony rodziców – mogą występować reakcje nerwicowe
  • możliwość występowania psychopatii

POSTAWA NADMIERNIE CHRONIĄCA – przy nadmiernym skoncentrowaniu uczuciowym i uległości rodzica:

postawa nadmiernie chroniąca Zachowanie rodziców:
  • bezkrytyczne podejście do dziecka, uważanego za wzór doskonałości
  • traktowanie nadmiernie pobłażliwe
  • rozwiązywanie za dziecko jego problemów i trudności
  • niedopuszczanie do samodzielności – wyręczanie dziecka w nawet najprostszych czynnościach dnia codziennego
  • izolowanie społeczne dziecka – np.: uzasadniane "gorszym statusem społecznym rówieśników"
  • nadmierne zaabsorbowanie zdrowiem dziecka – np.: zwalnianie z zajęć W-F aby dziecko nie uległo wypadkowi
  • "rozpieszczanie" dziecka poprzez spełnianie wszelkich jego zachcianek
  • w krańcowym przypadku – dziecko całkowicie panuje nad postępowaniem rodziców
Zachowanie dziecka:
  • infantylizm jako przejaw opóźnienia dojrzałości emocjonalnej i społecznej
  • bierność, brak inicjatywy
  • zawyżona samoocena
  • egoizm
  • możliwość występowania nerwic
  • w sytuacji oddzielenia od rodziców – niepewność, niepokój, niezadowolenie z życia.

POSTAWA NADMIERNIE WYMAGAJĄCA – przy nadmiernym skoncentrowaniu uczuciowym i dominacji rodzica:

postawa nadmiernie wymagająca Zachowanie rodziców:
  • wymuszanie na dziecku dostosowania się do wzoru wytworzonego przez rodziców (nie uwzględniając fazy rozwojowej dziecka)
  • stawianie dziecku wygórowanych wymagań
  • brak prawa do samodzielności dziecka
  • przesadne nastawienie rodziców na osiągnięcia dziecka
  • w krańcowym przypadku – dziecko całkowicie podporządkowane rodzicom, pozbawione własnego zdania
Zachowanie dziecka:
  • brak wiary we własne siły – zaniżona samoocena
  • lękliwość
  • uległość
  • obsesje
  • podatność na frustracje
  • problemy z koncentracją uwagi
  • możliwość wystąpienia nerwic
  • możliwość niedostosowania społecznego
Należy pamiętać, że rzadko występują czyste postacie ww. postaw rodzicielskich i konkretna postawa jest wypadkową postaw sąsiednich z rys. nr 2. Ambiwalencja między typami postaw (czasowe występowanie sąsiedniej postawy) może przyjąć na przykład następującą formę: rodzic dający dużo swobody, nie interesujący się dzieckiem, ignorujący potrzeby kontaktu (postawa unikająca), może w pewnych okolicznościach "robić porządek z dzieckiem", krzyczeć, karać, wprowadzać rygory, grozić wyrzuceniem z domu (postawa odtrącająca).

opracowanie mgr Dariusz Czernecki na podstawie m.in.:M. Ziemska "Postawy rodzicielskie"

Jeśli potrzebujesz dodatkowych informacji lub wsparcia


Chcesz aby Nasza działalność dalej się rozwijała?
dotacja anima humana
Strona główna   Aktualności   Kontakt   Kopiowanie całości lub fragmentów bez zgody autora zabronione. monitoring pozycji admin Czernecki Dariusz Google