anima humana logo stowarzyszenie anima humana opp poczta anima humana
Wybierz język... flaga polska flaga niemiecka

renata czernecki zdjecie Autor: Renata Czernecki - absolwentka Wydziału Pedagogiki i Psychologii Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach.

PROFILAKTYKA - zarys problemu

profilaktyka

Z profilaktyką spotykamy się współcześnie bardzo często. Działania profilaktyczne widoczne są w obszarze m.in. edukacji, medycyny, sportu. Profilaktycznie podejmujemy kroki związane z naszymi finansami, profilaktycznie podejmowane są decyzje na szczeblu rządowym poprzez uchwalanie ustaw mających przeciwdziałać niepożądanym zjawiskom. W Wielkim Słowniku Wyrazów Obcych PWN termin profilaktyka gr. profylaksist określany jest jako działania mające na celu przeciwdziałanie niekorzystnym zjawiskom, a w szczególności przeciwdziałanie chorobom. W raporcie WHO pt. „Stan zdrowia na świecie 2003-2006” priorytetowym celami została prewencja pierwotna (np. szczepienia) i wtórna (np. badania przesiewowe, wczesne wykrywanie chorób). O profilaktyce możemy mówić w kontekście teorii, jak również w kontekście praktyki. Spotykamy się również z działaniami z zakresu profilaktyki uprzedzającej (np. przepisy prawne uniemożliwiające zakup środków odurzających). Skuteczna profilaktyka przynosi dywidendy w życiu dorosłym umożliwia nabywanie dobrych wzorców zachowania, zmniejszanie różnic stanu zdrowia obywateli.
Wszystkie działania podejmowane jako profilaktyczne są niezmiernie ważne ale musimy jednak pamiętać, że złe działanie jest gorsze od bezczynności . Obecnie wydaje się, że ta prawda jest bardzo aktualna np. decyzja Ministra Edukacji Narodowej w rządzie PO/PSL w sprawie wprowadzenia zmian do jadłospisów szkolnych i asortymentu sprzedawanego w sklepikach szkolnych. Skuteczność działań profilaktycznych w Polsce nie odpowiada potrzebom społecznym. Realizowanych jest wiele nowoczesnych programów, w których brakuje ciekawych propozycji dla szkół gimnazjalnych i ponadgimnazjalnych. Profilaktyka uzależniona jest od wielu czynników m.in. odpowiednie przygotowanie kadry zajmującej się działaniami profilaktycznymi, nakładów finansowych. Trudno jest nie zgodzić się z przekonaniem, że profesjonalnie przygotowana promocja np. piwa, tak często reklamowanego w mediach, będzie bardziej przekonująca dla młodego człowieka niż profilaktyka picia alkoholu realizowana w szkołach przez słabo przygotowanych specjalistów i bez przeznaczonych konkretnie na ten cel środków. Nadzieją na zmianę jest europejski projekt SPAN (Science for Prevention Academic Network) , którego celem jest podniesienie jakości i standardów europejskich badań nad profilaktyką i kształcenie akademickie w tej dziedzinie. Profilaktyką dzieci i młodzieży w głównej mierze zajmuje się szkoła, na jej barki zrzuca się wszystkie problemy związane z niepożądanymi zachowaniami uczniów. Do głównych kierunków profilaktyki należy m. in.:

  • kształtowanie prozdrowotnego stylu życia;
  • zmniejszanie nierówności w zdrowiu poprzez promowanie inicjatyw ukierunkowanych na zdrowie;
  • promowanie poprawy zdrowia fizycznego, psychicznego, seksualnego;
  • walki z uzależnieniami;
  • tworzenie środowiska życia, pracy i nauki sprzyjającego zdrowiu;
  • ograniczenie czynników ryzyka;
  • eksponowanie czynników ochronnych.
Takie cele, do realizacji podczas zajęć wychowania fizycznego i godzin wychowawczych, zawarte są w szkolnych programach wychowawczych i profilaktyki oraz podstawie programowej z zakresu edukacji zdrowotnej. Jako praktyk takich działań, dostrzegam wiele braków w możliwościach zrealizowania profesjonalnej profilaktyki nie tylko ze względu na wcześniej wskazane już czynniki, ale również dlatego, że młodzież profilaktykę w szkole postrzega jako coś nudnego, nieatrakcyjnego. Samo słowo profilaktyka wywołuje wśród uczniów wycofanie. Uczeń, który przychodzi do szkoły ponadgimnazjalnej jest zmęczony tematem chociaż nie posiada podstawowych umiejętności życiowych pozwalających mu na odpowiednie reagowanie na sytuacje trudne, w których się znajdzie. W związku z powyższym nasuwa się pytanie, czy uda nam się zmienić stosunek młodzieży do profilaktyki nawet jeżeli będzie ona realizowana już w sposób profesjonalny? Może trzeba zastanowić się nad użyciem nowej terminologii i wraz z nią wprowadzać pozytywne zmiany w zakresie działań mających na celu unikanie niekorzystnych zjawisk dla zdrowia człowieka? Propozycją mógłby być termin fugitacja (łac. fugito – unikać).
Rozwój promocji zdrowia w Polsce następuje wolno i w sposób niezauważalny, dlatego potrzebne są korzystne zmiany w tym kierunku Należy nieustannie szukać nowych rozwiązań, które pozwolą na rozkwit fugitacji. Może zmiana nazewnictwa będzie tym pozytywnym impulsem?

Opracowanie na podstawie:
E. Syrek: Edukacyjno – pedagogiczne konteksty społecznego wymiaru choroby. W: Chowanna, tom I (38), Katowice 2012.
T. B. Kulik: Trendy w profilaktyce chorób cywilizacyjnych. W: Edukacja zdrowotna w naukach medycznych i społecznych. Część I. (red.) T. B. Kulik, B. Wolny, A. Pacian, Stalowa Wola 2008.
W. Pilecka, J. Fryt: Teoria dziecięcej odporności psychicznej. W: Psychologia zdrowia dzieci i młodzieży. Perspektywa kliniczna. (red.) W. Pilecka, Karków 2011.
K. Ostaszewski: Projekt SPAN. Nauka i kształcenie dla profilaktyki. W: Remedium nr 7/8, 2015.
A. Czerwińska (oprac.): Profilaktyka – teoria i praktyka – cz.I. W Remedium nr 12, 2009.

Jeśli potrzebujesz dodatkowych informacji lub wsparcia


Chcesz aby Nasza działalność dalej się rozwijała?
dotacja anima humana
Strona główna   Aktualności   Kontakt   Kopiowanie całości lub fragmentów bez zgody autora zabronione. licznik admin Czernecki Dariusz Google